Kuantile
Kuantile Skoru ve Risk Sınıfı: Portföyünüz Kaç Puan?
Onlarca risk metriği güçlüdür ama bir sorunu vardır: hepsine aynı anda bakmak yorucudur. "Portföyüm iyi mi, kötü mü?" sorusuna tek bir cevap istersiniz. Kuantile bu yüzden iki özet gösterge sunar: portföyünüzü 1-7 arası bir risk sınıfına yerleştiren TEFAS uyumlu bir ölçek ve genel sağlığını 100 üzerinden puanlayan Kuantile Skoru.
Risk sınıfı (1-7): TEFAS'ın diliyle
Türkiye'de yatırım fonları, Avrupa'daki UCITS standardından gelen SRRI (Synthetic Risk and Reward Indicator) metodolojisine göre 1-7 arası bir risk sınıfıyla etiketlenir. Bu sınıf tamamen portföyün yıllıklandırılmış oynaklığına (haftalık getirilerin standart sapmasına) dayanır. Kuantile aynı bantları portföyünüzün tamamına uygular — yani sadece fonlarınıza değil, hisse, kripto, altın ve tahvil dahil tüm varlıklarınıza. Böylece portföyünüzü, TEFAS'ta gördüğünüz fonlarla aynı dilde kıyaslayabilirsiniz.
| Sınıf | Yıllık oynaklık | Tipik profil |
|---|---|---|
| 1 | %0 – 0,5 | Para piyasası / kısa vadeli mevduat |
| 2 | %0,5 – 2 | Kısa vadeli tahvil |
| 3 | %2 – 5 | Karma, temkinli |
| 4 | %5 – 10 | Dengeli |
| 5 | %10 – 15 | Hisse ağırlıklı |
| 6 | %15 – 25 | Yüksek hisse / döviz |
| 7 | %25+ | Agresif / kripto ağırlıklı |
Risk sınıfı bütün portföy için
Önemli bir nokta: bu risk sınıfı yalnızca fonlarınız için değil, portföyünüzün tamamı için hesaplanır. Yani hisse, gram altın, kripto ve tahvillerinizin bir araya geldiğinde oluşturduğu birleşik oynaklık ölçülür. İçindeki bir fon 5. sınıf olabilir ama toplam portföyünüz çeşitlendirme sayesinde 4. sınıfa düşebilir — ya da tam tersi, yoğunlaşma yüzünden yükselebilir. Sınıf, tek tek parçaların değil, birlikte davranışın sonucudur.
Kuantile Skoru: 100 üzerinden
Risk sınıfı "ne kadar oynak?" sorusunu yanıtlar ama "iyi yönetilmiş mi?" sorusuna değinmez. Yüksek oynaklık, yeterli getiriyle geliyorsa kötü değildir. Kuantile Skoru bu bütünsel değerlendirmeyi yapar: portföyünüzü birkaç boyutta harmanlar — kuyruk riski (ES/VaR oranı), beklenen maksimum düşüş, risk-ayarlı getiri ve model kalibrasyonu gibi. Sonuç, portföyünüzün genel "risk sağlığını" özetleyen 0-100 arası tek bir sayıdır. Yüksek skor daha dengeli, iyi ödüllendirilmiş bir riski; düşük skor ise kontrolsüz ya da ödülsüz bir riski işaret eder.
Skoru nasıl okumalı?
Kuantile Skoru bir "not" değil, bir pusuladır. Amacı sizi utandırmak değil, dikkatinizi doğru yere çekmektir: skorunuz düşükse, bunun sebebi genellikle tek bir aşırı yoğunlaşmış pozisyon ya da ödülü olmayan bir kuyruk riskidir. Skoru yükseltmenin yolu kör bir "riski azalt" değil, riski daha dengeli dağıtmak ve aldığınız her risk biriminin karşılığını almaktır. Skorun altındaki bileşenleri gelişmiş analiz bölümünde ayrı ayrı görebilir, hangi metriğin skoru aşağı çektiğini tespit edebilirsiniz.
Sınırları
Hiçbir tek sayı bir portföyü tam anlatmaz — Kuantile Skoru da anlatmaz. Skor geçmiş veriye dayanır; geleceği garanti etmez. Ayrıca sizin risk iştahınızı bilmez: emekliliğine yakın biri için "iyi" skor, 25 yaşındaki bir yatırımcı için fazla temkinli olabilir. Skoru mutlak bir hedef değil, portföyünüzü zaman içinde ve kendi hedeflerinizin ışığında izlemek için bir referans olarak kullanın.
Portföyünüzün Kuantile Skorunu görün →