Kuantile
Portföy Stres Testi: 2008'i Bugünkü Portföyünüzle Yaşasaydınız?
Risk ölçümünde en dürüst soru şudur: "Kötü gün geldiğinde bu portföy ne yapar?" VaR size istatistiksel bir sınır verir; stres testi ise tarihi tekrar oynatır. Kuantile, portföyünüzü 2008 küresel krizinden 2025 tarife şokuna kadar 14 gerçek kriz penceresinden geçirir ve her senaryonun bugünkü portföyünüze TL cinsinden faturasını çıkarır.
Yöntem: tarihi bugünkü ağırlıklarla oynatmak
Stres testinin mantığı sade: kriz penceresindeki günlük getiriler (ör. 20 Şubat – 23 Mart 2020, Covid çöküşü) alınır, sizin bugünkü portföy ağırlıklarınıza uygulanır ve dönemin kümülatif etkisi hesaplanır. "O tarihte bu hisse yoktu" sorunu şeffafça ele alınır: veride olmayan varlıklar kapsam dışı bırakılır ve bu, sonucun yanında açıkça listelenir.
Türkiye'ye özgü senaryolar neden önemli?
Küresel araçlar genelde yalnızca S&P 500 krizlerine bakar. Oysa TL bazlı bir portföy için 2018 Brunson krizi, 2021 KKM öncesi kur şoku veya 2023 seçim sonrası ayarlama, Lehman kadar öğreticidir — üstelik bu pencerelerde döviz cinsi varlıklar TL bazında yükselir. Nitekim çoğu karma portföyde "2021 KKM Döviz Krizi" senaryosu pozitif sonuç verir: kur şoku, dolar varlıklarınızın TL değerini patlatmıştır. Stres testi tablonuzda kırmızı ve mavi barları birlikte görmeniz bundandır; hangi krizin sizi vurduğu, portföyünüzün karakterini anlatır.
Özel simülasyon: kendi pencerenizi seçin
Hazır senaryolar yetmezse Kuantile'de tarih aralığını kendiniz seçebilirsiniz: "2022 başında bu portföyle girseydim yıl sonunda neredeydim?" sorusunun cevabını, gün gün çizilmiş bir değer eğrisiyle görürsünüz. Bu özellik, geçmişe dönük "keşke" analizinden fazlasını sunar — portföyünüzün düşüş derinliğini (drawdown) ve toparlanma süresini görselleştirir.
Stres testini nasıl okumalı?
- En kötü senaryonuza bakın: o rakam gerçekleşse gece uyuyabilir misiniz? Cevap hayırsa risk bütçeniz aşılmış demektir.
- Senaryolar arası dağılıma bakın: tüm krizlerde aynı şiddette kaybediyorsanız portföyünüz tek faktöre (genelde tek ülke riskine) bağlıdır.
- Kapsam dışı listesine bakın: yeni halka arzlar ve genç coinler eski senaryolarda test edilemez; onların kuyruk riski tabloda görünmez, bunu bilerek karar verin.
Geçmiş gelecek değildir; ama gelecekteki krizlerin provası için elimizdeki tek gerçekçi sahne geçmiştir.
Stres testi ile VaR arasındaki fark
VaR "normal günlerde" en kötü senaryoyu ölçer; stres testi ise anormal günleri, yani tarihin gerçekten yaşanmış felaket pencerelerini portföyünüze uygular. İkisi birbirinin yerine geçmez, tamamlar. VaR bir olasılık ifadesidir ("100 günde 1"); stres testi ise koşullu bir "ya olursa" sorusudur ("2018 kur şoku bir daha yaşansa"). Deneyimli yatırımcı VaR'ı günlük risk bütçesi, stres testini ise dayanıklılık sınavı olarak okur.
Kapsanan değer ölçeklemesi
Dürüst bir stres testinin en kritik ayrıntısı şudur: senaryo, portföyünüzün yalnızca o krizde veri bulunan kısmına uygulanmalıdır. Örneğin 2008'de var olmayan bir kripto varlık, 2008 senaryosunda "kayıpsız" görünmemeli — çünkü o dönem verisi yok. Kuantile bu yüzden her kriz penceresi için "kapsanan değer" oranını gösterir: senaryonun portföyünüzün yüzde kaçını fiilen test edebildiğini. Kapsama düşükse gerçek etki gösterilenden büyük olabilir; bu uyarıyı sonucun yanında açıkça belirtiriz.
Hangi kriz pencereleri kullanılır?
Kuantile, tek bir "kötü gün" yerine tam kriz dönemlerini kullanır: 2008 Küresel Finans Krizi, 2011 Avrupa borç krizi, 2013 "taper tantrum", 2018 Türkiye kur şoku, 2020 Covid çöküşü ve 2022 küresel faiz artış dalgası gibi. Her pencere için portföyünüzün o dönem boyunca yaşayacağı kümülatif getiri hesaplanır. Böylece "bir günde ne kaybederim" değil, "bu kriz baştan sona sürseydi birikimim ne olurdu" sorusuna gerçek veriyle cevap verilir.
Portföyünüzü stres testinden geçirin →