Kuantile
Gram Altın mı, Ons Altın mı? TL Yatırımcısı İçin Gerçek Fark
"Altın aldım" cümlesi Türkiye'de iki çok farklı pozisyonu anlatabilir: ons altın (dolar cinsinden küresel fiyat) ve gram altın (onsun TL'ye çevrilip 31,1035'e bölünmüş hali). İkisi aynı metale bakar ama TL bazlı bir portföyde bambaşka roller oynarlar.
Gram altın = ons × kur ÷ 31,1035
Gram altının TL fiyatı iki motorla hareket eder: küresel ons fiyatı ve USD/TRY kuru. Onsun sabit kaldığı ama kurun %10 yükseldiği bir ayda gram altın da ~%10 yükselir. Bu yüzden gram altın, saf bir "altın bahsi" değil, yarı altın yarı döviz melez bir pozisyondur. Türk yatırımcısının gram altını bu kadar sevmesinin sebebi tam da budur: tek kalemde hem küresel güvenli limana hem TL değer kaybına karşı korunmaya girmiş olur.
Portföy içindeki davranış farkı
Kuantile'de iki altını da ayrı varlık olarak tutabilirsiniz; korelasyon matrisi farkı çıplak gözle gösterir. TL bazında bakıldığında gram altının BIST ile korelasyonu, kur şoku günlerinde negatife döner (borsa düşerken kur ve dolayısıyla gram altın fırlar) — 2018 ve 2021 stres senaryolarında gram altın barının yeşil çıkması bundandır. Ons pozisyonu (dolar hesabında tutuyorsanız) bu TL kalkanını sağlamaz.
Hangisi "daha iyi"?
Sorunun cevabı neye karşı korunmak istediğinize bağlıdır:
- TL alım gücünü korumak birincil derdinizse gram altın doğal tercihtir; kur ve ons aynı anda düşmedikçe (nadir görülen bir kombinasyon) değerini korur.
- Küresel kriz hedge'i arıyorsanız ve harcamalarınız dövizdeyse ons pozisyonu daha temiz bir bahistir.
- İkisini birden tutmak da meşrudur — ama korelasyonları yüksektir; matrise bakıp toplam altın ağırlığınızı tek kalem gibi değerlendirin.
Kuantile'de gram altın nasıl hesaplanır?
Gram altının uzun tarihli, güvenilir tek bir fiyat serisi bulunmadığından Kuantile bunu şeffaf bir formülle türetir: küresel ons fiyatı (GC=F) × USD/TRY ÷ 31,1035. Böylece yalnızca güncel fiyat değil, VaR ve stres testlerine giren tam tarihsel seri de tutarlı olur. Kuyumcudaki gram fiyatı işçilik ve makasla bundan birkaç lira sapabilir; analiz için önemli olan serinin dinamiği, kuyumcu makası değildir.
Gram altın = ons × dolar/TL
Gram altının TL fiyatı iki bağımsız motordan beslenir: ons altının dolar fiyatı ve USD/TRY kuru. Formül basittir: gram fiyatı ≈ (ons fiyatı × dolar/TL) ÷ 31,1035. Bu, gram altında iki farklı bahsi aynı anda oynadığınız anlamına gelir. TL değer kaybederse ons sabit kalsa bile gram altın yükselir; ons düşse bile kur yeterince artarsa gram altın yine kazandırabilir. Bu ikili yapı, gram altını Türk yatırımcı için hem bir emtia hem de örtük bir döviz pozisyonu yapar.
Getirinizin ne kadarı kur, ne kadarı altın?
Bu ayrım kritik çünkü çoğu yatırımcı "altın kazandırdı" derken aslında TL'nin değer kaybını ölçer. Reel olarak zenginleştiniz mi, yoksa sadece eriyen TL'yi mi kovaladınız? Kuantile getirinizi ons ve kur bileşenlerine ayrıştırır ve enflasyondan arındırılmış reel getiriyi ayrıca gösterir. Böylece gram altının portföyünüze kattığı korumanın gerçek mi yoksa nominal bir yanılsama mı olduğunu görürsünüz.
Fiziki, fon mu, gram hesap mı?
Aynı altın maruziyetine ulaşmanın maliyetleri çok farklıdır. Fiziki altın ve ziynette alış-satış makası (spread) ve işçilik geniştir; küçük miktarlarda bu makas getirinin önemli bir kısmını yiyebilir. Banka gram hesapları likit ama bankaya bağımlıdır. TEFAS'taki altın fonları ise düşük maliyetli ve bölünebilir bir alternatiftir. Kuantile'de altın maruziyetinizi ister gram TL ister bir altın fonu olarak girip risk katkısını aynı çerçevede karşılaştırabilirsiniz.
Gram altını portföyünüze ekleyin →